اراک به نقل از ویکی پدیا
اراک یکی از شهرهای ایران و مرکز استان مرکزی است. این شهر مرکز شهرستان اراک نیز است. اراک با جمعیتی برابر با ۴۳۸٬۳۳۸ نفر (سرشماری سال ۱۳۸۵) قطب جمعیتی استان و پانزدهمین شهر پرجمعیت ایران به حساب میآید .
ریشه شناسی نام اراک
اراک در گذشته سلطانآباد نام داشت و در دوره رضا شاه اراک نام گرفت. هنگامی که راه آهن سراسری ایران از کنار شهر عبور کرد ایستگاهی در کنار شهر احداث گردید. نام این ایستگاه را اراک گذاشتند وسپس طی بخشنامهای ابلاغ گردید که نام آبادیهای مجاور ایستگاه به نام همان ایستگاه «اراک» خوانده شوند.
برای کلمه « اراک » معانی گوناگونی ذکر گردیدهاست که تعدادی از آنها عبارتاند از: پایتخت، باغستان، نخلستان و شهرستان. بعضی کلمه «اراک» را برگرفته از ایراک که معرب آن کلمه عراق است، دانستهاند. زیرا در بازههای زمانی خاصی به اراک، عراقِ عجم نیز گفته شده که به واسطه تلفظ اکثر خارجیها که عراق را ایراک تلفظ میکردهاند، کم کم بصورت اراک تغییر یافتهاست.
در حال حاضر شهرستان اراک به عنوان یکی از قطبهای بزرگ صنعتی ایران محسوب شده و صنایع بزرگی نظیر پالایشگاه، پتروشیمی، ماشین سازی، آذرآب، هپکو، آلومینیومسازی و صدها مجموعه صنعتی دیگر در این شهرستان قرار دارند.
هتل ۵ ستاره بین المللی امیر کبیر و مجموعه حفاظت شده هفتاد قله، از بارزترین قطبهای گردشگری هستند.
تاریخ
شهر اراک از نظر تاریخی نسبت به سایر شهرهای استان از قدمت چندانی برخوردار نیست. زمان احداث شهر اراک به دوره قاجار و سلطنت فتحعلی شاه میرسد. در اوایل سلطنت قاجار در عراق عجم بعلت وسعت زیاد و جمعیت فراوان همواره ناامنی و اختلافات محلی بروز میکرد و این امر از لحاظ سیاسی و اقتصادی برای حکومت مرکزی بروز مشکل میکرد. در زمان فتحعلی شاه قشونی به نام عراق تشکیل گردید و یوسف خان گرجی از فتحعلی شاه تقاضا نمود که برای مرکز قشون عراق عجم قلعهای نظامی احداث کند. به همین جهت تأسیس ساختمان اولیه شهر بهصورت قلعهای به نام سلطان آباد، شروع و در سال ۱۲۳۱ به پایان رسید.
اماکن دیدنی
- مجموعه تاریخی بازار اراک
- بنای تاریخی حمام چهارفصل
- بنای تاریخی مدرسه سپهدار
- شهر زیرزمینی ذلف آباد
- بنای تاریخی پیر مرادآباد
- روستای ساروق انجدان
- امامزاده شاهزاده حسین
- مرقد شاهزاده محمد عابد
- آتشکده برزوی راهگرد
- بنای تاریخی کاروانسرای اراک
- امامزاده ابراهیم (اراک)
- امامزاده حوا خاتون
- امامزاده هفتاد و دوتن ساروق
- امامزاده اهل ابن علی. واقع در ۴۵ کیلو متری اراک
- منزل حاج سامان طلعتی
- منزل اعیانی خاکباز
سوغات اراک
فتیر، فرش دستباف، باسلق، کشمش سبز، صابون محلی، شیره انگور و …
مراکز آموزش عالی
اراک یکی از شهرهای دانشجوپذیر کشور است. یکی از دانشگاههای این شهر با حدود ۱۵٬۰۰۰ دانشجو دانشگاه آزاد اسلامی واحد اراک است. دانشگاه علوم پزشکی اراک، دانشگاه اراک و دانشکده فنی مهندسی وابسته به آن، دانشگاه علم و صنعت ایران (واحد اراک) نیز از دیگر مراکز دانشگاهی و آموزش عالی این شهر هستند.
موقعیت جغرافیایی
شهرستان اراک از شمال به تفرش،از مغرب به همدان و ملایر،از مشرق به شهرستان محلات و از جنوب به شهرستان خمین وسربند محدود شده و ارتفاع متوسط شهرستان حدود ۱۷۰۰متراز سطح دریاست واز لحاظ وسعت دومین شهرستان استان بعد از شهرستان ساوه میباشد.
آب و هوا
شهرستان اراک به لحاظ برخورداری از عوامل آب وهوایی (مانند مجاورت با کویر میقان،وجود ارتفاعات و…) دارای نوسانات اقلیمی است، بطور کلی تابستانهای نسبتاً ملایم وزمستانهای سرد تا نسبتاً ًسرد از خصوصیات اقلیمی شهرستان اراک است .
طبیعت
از مهمترین کوههای آن میتوان به کوههای راسوند، سفیدخانی و هفتادقله اشاره کرد. همچنین رودخانه شراء و سرشاخههای آن در غرب شهرستان اراک جریان داشته که در خنداب با رودخانه قره چای یکی شده، بهطرف همدان جریان پیدا میکند.
تقسیمات کشوری
شهرستان اراک دارای سه بخش مرکزی و خنداب و بخش سربند و چهارده دهستان است:
- دهستانهای بخش مرکزی شهرستان اراک:
- دهستان امان آباد
- دهستان امیریه
- دهستان داودآباد
- دهستان ساروق
- دهستان سده
- دهستان شمس آباد
- دهستان مشک آباد
- دهستان مشهدمیقان
- دهستان معصومیه
نقاط شهری: اراک، سنجان، داودآباد و کرهرود.
- دهستانهای بخش خنداب شهرستان اراک:
- دهستان اناج
- دهستان خنداب
- دهستان دهچال
- دهستان سنگ سفید
- دهستان جاورسیان
نقاط شهری: خنداب
- دهستانهای بخش سربند
- هفته
- قدمگاه
- بازنه
- قلعه
- کرک
- چناس
- موچان
- آب باریک
- تمبورلی
جمعیت
بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان اراک در سال ۱۳۸۵ برابر با ۶۱۵٫۷۰۲ نفر بودهاست که از این میان ۳۱۱٫۹۶۷ نفر مرد و بقیه زن بودهاند. این شهرستان ۱۶۶٫۰۹۳ خانوار دارد[۲].
گویش
اهالی این شهرستان عمدتاً به فارسی و در بخشهایی به گویش وفسی تکلم میکنند.
جاذبههای طبیعی
جریان سرچشمههای قره چای (رودخانه شراء و مهاجران) درغرب شهرستان اراک به علاوه وجود مناطق سرسبز در حواشی این رودخانه و همچنین اقلیم کوهستان و نقاط مرتفع جهت کوهنوردی، این قسمت از شهرستان اراک را از سایر مناطق جدا نمودهاست.
چشمهها
- چشمه چپقلی
- چشمه کیخسرو (سراب حک)
- چشمه دوروزن آب روستای چناس (چشمهای فصلی بوده وتا اواخر بهار آب دارد وشدیدا تحت تأثیر بارش باران و برف است. این چشمه و چشمههای دیگر این روستا سرچشمه اصلی رودخانه اراک میباشند.)
- چشمه سراب چناس (چشمهای دایمی بوده و فقط در خشکسالیهای شدید بی آب میشود)
- چشمه سیلی چناس (چشمهای فصلی بوده و تا اواسط بهار آب دارد و شدیدا تحت تأثیر بارش باران و برف است)
- چشمه دره چناس (این چشمه در میانهٔ کوه غربی دشت دربند چناس قرار دارد که در تمامی فصول سال آب دارد. عجیب است که در بالای کوه همیشه آب دارد.)
- چشمه آب رضا آباد در امامزاده سهل ابن علی
- چشمه آب عمارت واقع در ۴۰ کیلومتری اراک بعد ازروستای هفته که در تمام فصول سال آب دارد
- امامزاده شاهزاده محمد حصار بعد از روستای هفته در ۴۰ کیلومتری اراک
- باغ اربابی واقع در روستای هفته در ۴۰ کیلومتری اراک
غارها
شهرستان اراک به خاطر گسترش سازندههای آهکی و دولومیتی، محل تشکیل غارهای بسیاری بودهاست:
- غارقلعه جوق و مقبره اسرارآمیز آن
- غار سفید خانی
- غار انجدان
- غار آسیلی
- غار کل چناس (این غار ورودی کوچکی دارد که ده متر نشسته باید رفت سپس به تونل بزرگ شیبداری میرسد در انتهای سمت چپ راه باریکی دارد که به قسمت اصلی غار میرسد.این غار تا اوایل بهار آب دارد. ازحیوانات این غار خفاش را میتوان نام برد)
- ایوان غار کل چناس (این یک غار کوچک است که به علت ارتباط با غار کل به ایوان غار کل معروف است. شکارچیان در زمستان در این ایوان استراحت میکنند.)
- غار برآفتاب روستای چناس (این غار در بالای کوه برآفتاب قرار دارد.این کوه سه غار دارد که یکی از اینها درون صخرههای نوک کوهاست)
کوهها
- برآفتاب چناس (این کوه در قسمت غربی روستا قرار دارد و آفتاب صبح به آن میتابد)
- گورآب چناس (این کوه در قسمت شرقی روستا قرار دارد وهنگام صبح سایهٔ این کوه بر روستا باعث اختلاف دمای آن با روستاهای مجاور میباشد)
- میشو چناس (این کوه بلند ترین کوه آنجا بعد از اشترانکوه میباشد و فصول زیادی از سال برف دارد ارتفاع این کوه ۲۹۲۵ متر از سطح دریا میباشد)
- کوه غار یا شاه نشین چناس (این کوه به علت وجود غاری در آن کوه غار نام گرفتهاست. غار این کوه تمام سال آب دارد و شکارچیان زیادی برای شکار به این چشمه میروند)
- کوه غاغان (این کوه در قسمت غربی اراک قرار دارد و آفتاب عصر به آن میتابد)
صنایع
وجود کارخانهها و صنایع مختلف درمحدوده شهرستان اراک از سویی و مرکزیت استان از سویی دیگر باعث جذب فعالیتهای صنعتی و خدماتی در اراک شدهاست.از صنایع دستی عمده آن فرش بافی است که فرش ساروق اراک در این مورد از شهرت خاصی برخورداراست.
منابع :
Loading ...
