تنهادوست !

باستناد منابع تاريخي , استان مركزي در هزاره اول قبل ازميلاد جزو ايالات ماد بزرگ بود كه تمام قسمت مركزي و غربي ايران را در بر مي گرفت و از كانون هاي قديم استقرار در فلات ايران به شمار مي رفته است . درزمان سلوكيان اين منطقه , مخصوصاُ قسمت شمالي آن (دهستان خورهه) مورد توجه حكام يوناني قرار گرفت . وجود آثار باستاني باقي مانده ازاين دوران در خورهه مؤيد اين نظر است . 

 در زمان خسروپرويز ـ پادشاه ساساني ـ ايران به چهار بخش (كوست ) تقسيم شد. اين چهار بخش عبارت بودن از :

 باختر (شمال) ، خورآبان يا خوارآسان (مشرق) , نيمروز (جنوب) و خوربران (مغرب) . اين منطقه در كوست خوربران (مغرب) كه به معني محل غروب خورشيد بود قرار داشت . در قرن اول اسلامي اين منطقه به نام ايالت جبال يا قهستان تغيير نام داد , به طوري كه جغرافي نويسان اسلامي اين قرن , از آن به عنوان بخشي از بلاد پهلويان و به نام كوهستان يا قهستان (جبال ) نام برده اند. اين منطقه درقرن دوم هجري همراه با همدان , ري و اصفهان به نام عراق عجم ناميده شد. در قرن چهارم هجري قمري شهرهاي ايالت جبال عبارت بودند از: همدان , رودآور , خورمه (خورهه) , سهرود , ابهر , سمنان , قم , قاشان , روده , پوسته , كره , بره , گربايگان (گلپايگان) و …. در اين دوره مراكز و كانونهاي درجه اول شهري نيز عبارت بودند از : ساوه , تفرش , وره , ساروق و گلپايگان و شهرهاي مبادلاتي درجه دوم نيز عبارت بودند از : محلات , خمين , كميجان , ميلاجرد ، خنداب , اليثار , سامان , خورهه , نيمور , نراق , دليجان , جاسب , ماْمونيه , الوير و …. بودند . دراين مراكز غله , حبوبات , زعفران , انجير , انار , سيب , انگور , گردو , بادام , قيسي وساير محصولات سردرختي و باغي و خشكبار و گياهان دارويي مانند ترنجبين در كنار محصولات صنايع دستي مانند : ظروف سفالي و مسي و پارچه و كرباس , گليمنه , قالي و … توليد مي شد .درچند دهة اخير با توسعه راه آهن و احداث كارخانجات مختلف , به مرور چهره منطقه عوض شد و بعد از تقسيمات جديد كشوري و ايجاد استان تهران و مركزي , اين استان به مركزيت اراك به وجود آمد .